DE MOESPOT WAS EENS DE DORPSSCHOOL ACHTEVELD: M. Moes pastoor, 2 - 11 - 1912 - J.H. Hogenkanp, architect: Een gedenksteen die is gemetseld vanwege het feit dat Achteveld haar eigen Rocms Katholieke school kreeg. 12 mei 1940 De school ligt onder granaatvuur. Van einde 1700 tot 1913 gaan de katholieke en protestantse kinderen naar één school. Aanvankelijk in een burgerwoonhuis en later de Openbare Scholen in Stoutenburg en De Glindhorst. Het Openbaar Onderwijs valt onder de verzorging van de Nederlandse Overheid en gezien de liberale politiek kent het een goede financiële steun. Maar de katholieken en protestanten willen hun eigen scholen hebben, die niet direct vallen onder het praktische toezicht van de Overheid, men wil zelf beslissen. Er ontstaat een bijna honderd jaar durende schoolstrijd en er kant enige verbetering ten goede voor het bijzonder onderwijs. Een enkele eigen geloofsschool moet zich zelf financieel redden en krijgt weinig van de Overheid. Maar men zet de strijd voort. In 1908 wordt pastoor van Achteveld Martinus Moes en hij vindt het maar niks dat de katholieke kindertjes naar de Openbare School van Stoutenburg gaan. Het "Rocms Katholiek Kerkbestuur van de Parochie van Sint Joseph te Achteveld" benoemt zich zelf meteen tot schoolbestuur en plaatst de volgende advertentie: "Aanbesteding. Het R.K. Kerkbestuur van Achteveld, Gem. Stoutenburg, is voornemens op donderdag 12 September 1912, voormiddags 11 uur, in het café de Roskam aldaar, aan te besteden: het bouwen van een school bestaande uit drie lokalen, met gang, privaten en bijkomende werken. Bestek en teekening zijn tegen betaling van 1.50 verkrijgbaar aan de Pastorie van Achteveld.". Hoogste inschrijver is de aannemer Kunst uit Amersfoort voor bijna dertienduizend gulden, daarna volgen zijn plaatsgenoten H. van Keulen en L.J. Hemels, dan D. Dolman te Baarn. D.J. van Wagensveld uit Barneveld kcmt op 11.100,-. Voor honderdvijftig gulden schrijven in gezamenlijk Gebroeders Wijntjes en Aris Boersen uit Achteveld en de Barneveldse aannemer D.B. Nieuwstad ligt net daaronder. Gebroeders Van Nimwegen te Achteveld willen het werk volbrengen voor 10.589,-, heel scherp, maar het werk wordt tenslotte gegund aan de Gebroeders Kroon uit Barneveld voor 10.458,-. Pastoor Moes, die bijna dagelijks op het werk gaat kijken, zal de school slechts één jaar bezoeken voor de Katechismuslessen, want de Herder kant op 69-jarige leeftijd te overlijden op 22 januari 1914. Eerste bovenmeester is A.J. Thanhauser en in 1913 gaan er 124 kinderen naar de school. Nu in 1985 zijn er nog de schoolkinderen van toen: Hermanus en Antonius van Bekkum, Bart en Daan en Gerritje Blcm, Jansje Bosman en Peter en Bartus Voskuilen. Kinderen die onder voogdij stonden, ook wel besteekinderen genoemd, waren Bart Leeneman, Maria van Crimen, Jan Roos, Toon Rijsbergen, Ben Wieseman en -4- Sjoukje Zwaniger. Pastoor Gerardus Rentinek en zijn kerk - schoolbestuur nemen het besluit van uitbreiding van één lokaal. In het bestek staat dat er een dubbele pcripenbak moet kernen van vier centimeter eikenhout. GEEN STERKE DRANK "Het is verboden op het werk sterke drank te gebruiken, te halen, of beschonken werklieden te laten werken, op boete van vijftien gulden." öiige jaren later worden er twee lokalen bijgebouwd. In 1923 ontstaat er een schoolstrijd tussen de katholieken van Achteveld en hun katholieke wethouders. De wethouders willen ter geldbesparing voorstellen dat er geen lokaal zal worden bijgebouwd, maar dat de kinderen maar naar Stoutenburg moeten gaan, want daar heeft de school een lokaal over. Het wordt een zeer onver kwikkelijke zaak, die meermalen wordt uitgevochten met ingezonden stukken in de krant; tenslotte wordt er toch in Achteveld gebouwd. In de tijd van bovenmeester Baaiman kcmt de boekhouding open: de R.K. School aan de Doodeweg te Achteveld betaalde over de maand december 1926 aan strocm 1,70, één hectoliter antraciet kost drie gulden, een 10 cent zegel en postaanbieding cm te betalen 10,25 voor contributie van het Bestuur van de Groep VI der R.K. Bijzondere Scholen in het Aartsbisdom, aan G. Schouten van café De Roskam 57J centen voor een bamboebezem, een dweil 35 centen en drie pond groene zeep voor zestig centen; aan Otto Wachsmuth te Leipzig is men 'schulfertig' 5,70; smid Bourgonje een beker solderen 20 centen. Jaan van de Belt (woont in 1985 te Hoogland) ontvangt 10,12j voor schoolschoonmaken en 10 liter zoutzuur kost bij Van Nimwegen twee gulden. HET VERLANGEND KINDERHAND De krant schrijft: "Woensdagvierde de R.K. schooljeugd haar jaarlijksch school feest. Ondanks eenige regenbuien werd cm half-tien door het dorp getrokken, waar eenige eerepoorten waren opgesteld (Koninginnedag 31 augustus). Luide zongen de jonge keeltjes "Wien Neerlandsch Bloed". Daarna volgden den tractatie en spelen op het schoolterrein en lichtbeeldenvoorstelling. Nadat de kindermagen nogmaals versterkt waren, kwam het einde van den feestdag, waarnaar zoo menig kinderhart verlangend had uitgezien." MOBILISATIE EN OORLOG In de school houdt het mannenkoor zangrepetities, er worden landbouwcursussen gehouden, de voetballers oefenen er in de lange gang. Mobilisatie 1939: de school wordt bezet door tientallen soldaten van het 16de Regiment Infanterie die er op de strozakken slapen. Eerste Pinksternacht 12 mei 1940 worden er vanaf Amersfoort 144 granaten cp het

Digitaal tijdschriften archief - Archief Eemland

Historische Kring Leusden | 1985 | | pagina 3