Sp/fbkke.14 25 J. F 3 Pr. Margrietlaan 4 jsden C.T. Schothorst Groeneweg 90 Renkum Hr. en MwDe Vries Hohorstlaan 14 Leusden J.P. van Olmen Kelvinstraat 6a Amers foort MwGierman Karekiet 7 Leusden Mwvan Dijk Pr. Irenelaan 48 Leusden W. de Jong Arnhemseweg 131 Amersfoort Marieke Knuyt Boekweitland 10 Leusden J. Upperman Roggeland 25 Leusden J. van Tiel-Schreuder Burg. de Beaufortweg 3 Leusden C. Vertuin-Munnik Maria Stuartlaan 1 Leusden T. Veen Pachter 18 Leusden J. Bastmeyer Eikenlaan 41a Leusden MwJ. Scholtus Kon. Sophielaan 14 Leusden H.M. van Woudenberg Leidjeskamp 2 Scherpenzeel Mw. P. Bosma-Möller r 1 Kon. Julianaweg 12 Achterveld Oude bouwlandgronden onder Leusden Ing. C.J. Schothorst Naar aanleiding van de recente heruitgave van "De Treek van marke tot landgoed" van W.A.G. Perks heb ik, als cultuurtechnicus van beroep, mij nader verdiept in het voorkomen van oude bouwland- gronden in de gemeente Leusden. In het hoofdstuk "Bodem" van genoemde publicatie is gebruik gemaakt van de Geologische Kaart van Nederland van 1929 met een toe voeging van het voorkomen van oude bouw 1andgronden volgens de bo- demkaart van 1961. Nadien zijn echter meer gedetailleerde bodemkaar- ten verschenen van de Stichting voor Bodemkartering (Stiboka) te Wapeningen. Dit betreffen voor de gemeente Leusden de topografische kaartblnden, schaal 1:50000, blad 32 Oost-Amersfoorten blad 32 V/es t-Amers foort verschenen in 1965 resp in 1966. Deze kaarten geven een nauwkeuriger en meer gedetailleerd beeld van de verbreiding van diverse bodemtypen volgens een landelijke in deling. I)o bodemkaart van Stiboka Verreweg de grootste oppervlakte van de landbouwgronden in de Gelderse Vallei bestaat volgens de indeling van Stiboka uit "Beekeerdgronden"Dit zijn kalkloze fijnzandige gronden variërend van leeniarm tot lichtlemig met een bruin tot zwart mineraal humus dek van 15 tot 20 cm dik. De grondwaterdiepte varieert van gemiddeld hoger dan 40 cm beneden maaiveld in de winter tot gemiddeld 120 cm beneden maaiveld in de zomer. Rond llamersveld worden associaties van Meerveen- en Broekeerdgronden onderscheiden. Dit zijn natte laag ge legen venige gronden, eertijds deel uitmakend van een moerassig veen gebied. Dit zijn de laagst gelegen gronden onder de gemeente Leusden. Behalve voornoemde gronden worden "Dikke Eerdgronden" en "Laar- podzoleronden" onderscheiden. Binnen het kader van dit artikel gaat de interesse speciaal uit naar het voorkomen van deze gronden. Dit betreffen de gronden die eeuwenlang als bouwland in gebruik zijn geweest. In de onmiddellijke nabijheid hiervan kan men de oudste nederzettingen verwachten. Op het schetskaartje van de gemeente Leusden is de verbreiding van laatstgenoemde gronden weergegeven volgens de kaartbladen van Stiboka. Dikke Eerdgronden Tot de Dikke Eerdgronden worden gronden gerekend met een niet ver graven humushoudende bovengrond, die dikker is dan 50 cm. Voorheen werden deze gronden aangeduid als "Enkeerdgronden"Een meer popu laire naam is "Esgrond"vooral in Drenthe gebruikt. In de Vallei spreekt men van "Enggronden"Het betreffen gronden, die in de loop van de tijd met potstalmest gemengd met zand zi jn opgehoogd en als bouwland werden gebruikt. .De mest ging in vroeger tijd uitsluitend naar het bouwland. Het zand is afkomstig van heide- en grasplaggen, die in de potstal werden gebracht. Het bouwland werd bij voorkeur aangelegd op de hoger gelegen gronden, waar men zoveel mogelijk ge vrijwaard was van wateroverlast. Binnen het stroomgebied van de beken koos men derhalve de hoogst ge legen terreinen. Als gevolg van de geleidelijke eeuwenlange ophoging door de potstalbemesting kwamen deze gronden uiteindelijk 0,5 tot 1 m extra hoger t.o.v. de naaste omgeving te liggen. Zij worden daar door tevens gekenmerkt door een relatief hoge ligging t.o.v. het grondwaterniveau. De ophoging kan variëren van circa 0,5 tot 1 mm pe Jaar. Voor een periode van 1000 jaar is dat een ophoging van 0,5 tot 1 m De Dikke Eerdgronden op het kaartje aangeduid met een streeplijn, vindt men: 1. op Oud-Leusden, op de oostelijke helling van de Amersfoortse Berg, op een hoogte van 7 tot 15 m+NAP.

Digitaal tijdschriften archief - Archief Eemland

Historische Kring Leusden | 1986 | | pagina 4