WUITBREIDTNG^PLANwderw GEMEENTE LEUSDEN 62 jaar 1914 had de Leusdense Raad al besloten voor dit deel van de gemeente dezelfde bouwbepalignen vast te stellen als die welke in Amersfoort voor het plan Berg-zuid van kracht waren. (8) Dit besluit werd genomen omdat de gemeente Amersfoort eind 1913 een groot bouwter- j rein had verkocht aan de Amersfoortse aannemer H. Kroes. Het bewuste terrein lag tussen Dievenweg, Appelweg en de westgrens van Leusden met Amersfoort. Op 13 februari stelde Amersfoort Leusden van deze verkoop in kennis. (9) Het Amersfoortse 1 gemeentebestuur sprak daarbij de wens uit dat de wijze van bebouwing zou aansluiten bij het aangrenzende Amersfoortgedeelte Berg-zuid (Bergkwartier). De achtergrond hiervan was dat men in Amersfoort verwachtte dat dit deel van Leusden binnen af zienbare tijd tot Amersfoort zou gaan behoren. Waarschijnlijk bracht Amersfoort de grenscorrectie in 1914 ter sprake naar aanleiding van de versnelde woningbouw op Leusdens grondgebied. Wellicht vonden er al voor 1914 onderhandelingen plaats tussen de beide gemeenten, maar tot nu toe werd daarover niets gevonden in de stukken. Nog in het voorjaar van 1914 leidde het overleg tussen de beide gemeentebesturen tot het resultaat, dat door elk van beide gemeenteraden een gelijkluidend adres aan G.S. van Utrecht werd verzonden, met het verzoek een grenswijziging te bevordere Als grens werd voorgesteld een lijn langs Kalkweg en Dodeweg tot aan de Lokhorstei- brug (10). Behalve de hierboven genoemde argumenten van administratieve aard, werd als motief aangevoerd dat de ongeveer 1550 zielen tellende bevolking van het gebied t.n.v. de grens voornamelijk in Amersfoort werkzaam was; zij voelde zich dus 1 met de Amersfoortse bevolking verbonden. Ook lezen we dat de bevolking t.z.v. de Dodeweg tot aan Bavoort zich geheel één voelen met die van Leusden; de veldarbeider zoals zo vaak staan belangrijke overwegingen waren dus welkom. Niet op papier. In één klap was Leusden een behoeftige bevolkingsgroep van ruim 1500 personen kwijt. Het v-*lt aan te nemen dat deze overweging ook zwaar telde. Op 10 november 1916 werd de wet die de grenswijzigingen regelde in het staatsblad gepubliceerd. Met ingang van 1917 was de lijn Laan 1914 - Dodeweg - Lokhorsterweg de grens tussen Leusden en Amersfoort, (zie afb. 3) Het historische gebied bij de toren van oud Leusden bleef dus bij Leusden met één blik op afb. 3 kan men zien hoe de grenslijn a.h.w. noordelijk om deze terreinen heen liep. 4. Een vergeten uitbreidingsplan Toen het gebied rond de Leusderweg in 1917 bij Amersfoort kwam was ook het Leusdense uitbreidingsplan verleden tijd geworden. Het werd ook een vergeten plan, waarvan noch in Leusden, noch in Amersfoort een dossier is teruggevonden. Toch heeft het wel degelijk bestaan; daar wijst de teruggevonden met de hand ingekleurde kaart "Uitbreidingsplan der gemeente Leusden" zonder meer op. Ook zijn er bij nauwkeurig onderzoek wel zinspelignen in stukken te vinden, waardoor we dit plan met zekerheid kunnen dateren in de periode 1910-1914, en wel zeer waarschijnlijk in winter 1913-1914. Wat is er op de kaart zoal te zien? *■- Het afgebeelde gebied ligt t.n.v. de Dodeweg en Laan 1914. Op een ondergrond met kadastrale verdelign zijn bestaande en ontworpen wegen aangegeven. De kaart als geheel doet direkt denken aan de "Jugendstil" periode: straten met veel rondingen, plantsoenen en bossages er tussen, en ook de zorg waarmee zo'n technisch ontwerp kleurrijk versierd is is frappant (afb. 6). Het lijkt erop dat er maar één exem plaar van is vervaardigd. De afmeting van de kaart is 100 x 80 cm, de schaal 1:2500; een datering en ondertekening ontbreken. Om de kaart te kunnendateren is het nodig na te gaan wat er is afgebeeld. Er bestaan nog maar een paar wegen: Appelweg-'Grintweg van Doorn naar Amersfoort (thans de Leusderweg), Molenstraat (thans van Bemmelstraaten de Ach car Per-gstraat (thans Verhoevenstraat)Daar naast zijn in een andere kleur veel ontworpen straten en plantsoenen aangegeven. Verder dan een plan is'het nooit gekomen, maar op zijn minst is het al aardig eens even te fantaseren hoe anders dan nu het Leusderkwartier eruit gezien zou hebben. In plaats van de voornamelijk rechte straten en hoeken van deze wijk, meer wegen met rondingen en een parkachtig karakter, zoals we dat kennen van het gelijktijdige Bergkwartier Waarom dateert het plan in elk geval van na 1910? Dit moet geconcludeerd worden uit het feit dat in het uitbreidingsplan als bestaande weg de Achter Bergstraat voor komt. Op 15 januari 1910 vroeg de bekende Amersfoortse bouwkundige Pieter van Achterbergh toestemming een straat te mogen maken van de Leusdergrindweg tot de Appelweg (11); tevens verzocht hij de Raad van Leusden deze straat een naam te geven. Zo ontstond de naam Achter-Bergstraat in 1910 (12). In februari 1914 informeerde de inspecteur volksgezondheid hoever men gevorderd was met het in voorbereiding zijnde uitbreidingsplan (13). Als we het volgens de agenda op 6 maart 1914 verzonden antwoord zouden kunnen terugvinden, waren we precies op de hoogte, maar het stuk zelf is niet te vinden (14). Toch zal er wel <°en verband zijn met een aantekening in de notulen van B W van 13 maart 1914, dus zo'n twee weken later: "De voorzitter brengt ter tafel een door de gemeente opzichter ingediende nota voor werkzaamheden ten behoeve van het uitbreidingsplan der gemeente, welke nota wordt goedgekeurd." (15) VERKLARING icHAAi.: i 2500® HE fcTAANDE WEOEN W(Tt LIC.C.EN WECCN 6. Het teruggevonden nooit-uitgevoerde bestemmingsplan

Digitaal tijdschriften archief - Archief Eemland

Historische Kring Leusden | 1986 | | pagina 9