140 kruiwagens of karretjes gedaan die over een rail werden wegge reden. 1200 mensen Naarmate het werk aan het kanaal vorderde (er was in 1937 begonnen) kreeg men meer haast: er was oorlogsdreiging, de Gelderse Vallei, die in moei lijke tijden altijd onder water werd gezet door eenvoudig de afwatering af te sluiten, moest weer dienst gaan doen als verde digingsgordel. De naam "Linie- dljk" heeft de dijk langs het ka naal aan die funktie van "water linie" te danken. "De militairen zijn toen al die bunkers, kaze het nog goed, "zijn" mensen kwamen dagelijks met de trein uit de grote steden, langs het spoorlijntje dat nu "Pon-lijn" heet waren provisorische per ronnetjes aangelegd, "Sommige Hagenaars kwamen in hun nette pak hierheen, met een aktentas in de hand. Hier kleedden ze zich om, ze wilden thuis niet la ten weten dat ze dit soort werk moesten doen", merkt Nieuwen- huyzen op. Hij vertelt ook over het eigenlijke graafwerk, dat ge woon met schoppen gebeurde. Door middel van "haken" lukte het goed om de grond omhoog te brengen: men keerde eer. vol le schep in een lege schep om, en dat zo een paar keer achter el kaar. Boven werd de grond in 141 matten in de dijk gaan bou wen", meldt Nieuwenhuyzen. Zoals bekend zijn die nu speel terrein voor kinderen. "Die Ll- niedijk is voornamelijk uit grond ontstaan dat bij het gra ven van het kanaal beschikbaar' kwam", vertelt de heer Nieu wenhuyzen, "het Is beslist geen oud natuurgebied, zoals sommi gen wel eens zeggen. Maar mooi is het natuurlijk wel, met al die mooie begroeingen er op", vult hij aan. De oorlogsdreiging was ervoor verantwoordelijk dat steeds meer mensen aan het werk werden gezet. "Zo tegen het einde waren er dagelijks 1".200 tot 1.400 'mensen bezig. Een paar machines mochten er toen ook komen, kleine lokomo- tieven die de wagentjes met grond afvoerden, ze konden er 20 tegelijk trekken". Zwaar werk "Voor de meesten was het on gebruikelijk werk, dat graven, en sommigen konden er hele maal niet tegen. Als het even mogelijk was gaf ik die dan ad ministratief werk, er moesten nogal wat loonstater. worden ge schreven," zo schetst Nieuwen huyzen een situatie die voor mensen die de krisisperiode van de jaren dertig niet meege maakt hebben .heel vreemd moet overkomen. De "werk verschaffing" had echt tot be doeling werkloze mensen pro- duktief te maken, en ook de overheid had geldgebrek. Deze streek die in vroeger eeuwen ronduit moerassig is geweest (de problemen bij heien wijzen daar ook op) heeft nu geen last meer van overstromingen, ook wateroverlast komt nauwelijks meer voor. Al bleek het de afge lopen jaren wel noodzakelijk het kanaal te verbreden teneinde de afwatering op peil te houden. Het grauen van het kanaal. D.m.v. "haken" lukte het de grond van beneden naar boven te brengen. Ingenieur Nieuwenhuyzen, die ten tijde van het graven van het kanaal (dat in 1940 ge reed kWam) in Amersfoort woonde, is in 1945 naar de ge meente Leusden verhuisd, waar hij onder meer in een in middels verdwenen huis op de Grote Hertekoop woonde. De laatste twintig jaar van zijn ar beidsleven werkte hij voor de rentmeesterdienst van de Ne- derlande Heidemaatschappij, na zijn pensionering woonde hij enkele jaren in Beerze bij Ommen in Overijssel, maar la ter zijn zijn vrouw en hij weer naar Leusden teruggekeerd. "Het ligt fijn centraal, onze ze ven kinderen wonen overal in het land en kunnen ons nu ge makkelijk bezoeken", aldus de heer Nieuwenhuyzen, die lid is geworden van de Historische Kring Leusden en daarin nu ook zijn kennis over de geschie denis van deze streek kan spui en. De historie van het Vallei kanaal is daar een belangrijk nnri»rriee.I van!

Digitaal tijdschriften archief - Archief Eemland

Historische Kring Leusden | 1987 | | pagina 9