224 namen Leusden of Stoutenburg zouden worden afgevoerd om ook dit vrij jonge toponym buiten beschouwing te laten, zodat men op schone lei kan beginnen. Het tweede door ons gesuggereerde toponym, wèl samenhangend met enie bewoningsconcentratie is Bavoort bij leusbroek. De naam is echter weinig bekend, is niet byzonder klankrijk en wordt door mij derhalve als te verwaarlozen voorbij gegaan. Op zoek naar een verantwoorde keuze van een nieuwe naam, welke toch verankerd zou liggen in de te formeren gemeente en in het geheel daarvan steunpunten zou hebben, welke bovendien aan eisen van lange traditie zou voldoen en welke bovendien gemakkelijk in het gehoor ligt en niet zonder betekenis zou zijn, kwam vast te staan dat één van de vele hier thuishorende toponymen op "horst" m.i. sterke voor keur verdient. Reeds in Leusden - Stoutenburg noteerden wij 24 "horst"-namen. In de nabije omgeving verschijnt de naam nog eens 20 keer. Gelet op de betekenis van dit woord - in het oudgermaans "hursti" luidend - nl. beboste hoogte in moerassig gebied, wordt aan een karakteristiek van deze gemeente het volle pond gegeven. Vraag was nu of er in het gebied van de nieuwe gemeente een bewonings concentratie heeft bestaan met bestuurlijke allures, welke in traditie met de afgeschreven toponymen Leusden - Stoutenburg zou kunnen wed ijveren. Het lijkt buiten kijf dat als men zich met de naam LOKHORST zou kunnen verenigen, een schot in de roos wordt geplaatst. Voor de eerste maal ontmoeten wij Luchurst 1247 Juli 19, wanneer Adam de Luchorst, leenman van de St. Paulusabdij zich invloed trachtte te verschaffen in de buurt van Bunschoten (K. Heeringa, Oorkondenboek vam het Sticht Utrecht, II, 's Gravenhage 1940, nr. 1134). Belangrijk echter is, dat in 1254 dit Luchorst een "curtis" een "hof" blijkt te zijn (F. Ketner, a.w., nr. 1321). Uit de loop der geschiedenis komt naar voren dat tot 1595 de familie Lockhorst en tot 1702 de afstammelingen ervan dit leengoed hebben bezeten. Wat de betuurlijke zijde aangaat, zeer lange tijd hadden de heren van Lockhorst in dit goed het dagelijks gerecht, ook al is dit latere tijd soms lang niet uitgeoefend. Het Re eft een funktie ver vuld als ridder matige hofstad met politieke en militaire aankleve van dien. De erbij behorende leenkamer tolde tienden o.a. in Leusden. Aandacht verdient tevens dat Lokhorst voorkomt op de lijst van archeo logische monumenten, centraal ligt ten opzichte van Stoutenburg - 225 Leusden, en voldoende in de toekomst zal blijven afgeschermd tegen invloed van de zijde van de toenemende uitstraling van Amersfoort. Tenslotte aangaande de betekenis van het voorvoegsel Lok in de samen stelling Lokhorst. Bijna buiten twijfel staat dat de stam Lok in verband gebracht moet worden met het middelnederlandse "loken" dat sluiten, omheinen, tot bevredigd gebied verklaren, betekent. liJij ken nen het uit de ogen luiken (sluiten), beloken Pasen in de middel eeuwse en kerkelijke tijdsbepaling. "Lok" is één uit de ontelbare woorden "tuin", "frid", (vergelijk Vrijthof) enz. die de afbakening van een gebied aanduiden. Van rechtshistorische zijde is hierover uitvoerig geschreven voor het buitenland door Prof. Dr. K.S. Bader in Zurich en voor Nederland door ondergetekende in "Het Friese dorp in de Middeleeuwen,Drachten 1962. Aan de hand van dit advies dienden beide Raden zich een mening te vormen. In de vergadering van 14 augustus stelde de voorzitter met nadruk, "dat van de raad geen besluit wordt gevraagd, doch inderdaad slechts een mening, die echter van groot belang kan zijn. De Rijksarchivaris heeft gezocht naar een geschiedkundig verantwoorde meer centrale naam en deze gevonden in "Lokhorst". Hij benadrukte dat voor hem geen voorkeur voor weke naam dan ook aanwezig was. De heer Kuijpers sprak zich namens zijn fractie uit voor "Leusden" op grond van oude naamsbekendheid. Feodale namen waren voor hem uit! den boze. Namens de V.V.D.-fractie betoogde de heer Verstegen, dat de oude naam "Leusden" voor ons alleen van gewicht is in zoverre hij voor thans en voor de toekomst waarde heeft. De huidige bekendheid van de naam, de wijze waarop hij gemakkelijk in het gehoor ligt en prettige associaties oproept, is in de eerste plaats belangrijk. De bekend heid van een naam, de associatie, is - dat blijkt in de reclamewereld goud waard. Kortom, onze gemeente met ambitieuze groeiplannen moet met het oog op de toekomst gepromoot en verkocht worden." Hij kwam derhalve uit bij de naam "Leusden". "Zegt men, dat men in Leusden woont, dan is de eerste gemiddelde

Digitaal tijdschriften archief - Archief Eemland

Historische Kring Leusden | 1994 | | pagina 8